نارسایی کلیه (Kidney Failure)
نارسایی کلیه زمانی رخ می‌دهد که کلیه‌ها نتوانند به اندازه کافی خون را تصفیه کنند و مواد زائد، آب و الکترولیت‌ها را تنظیم و دفع کنند. در نتیجه، مواد زائد و مایعات در بدن تجمع پیدا می‌کنند و تعادل شیمیایی بدن به‌هم می‌خورد.
کلیه ها علاوه بر تولید ادرار، وظایف مهمی دارند: دفع مواد زائد و سموم از خون تنظیم آب بدن تنظیم سدیم، پتاسیم، کلسیم و فسفر تنظیم تعادل اسید و باز کمک به کنترل فشارخون تولید اریتروپویتین برای ساخت گلبول قرمز فعال‌سازی ویتامین D و کمک به سلامت استخوان‌ها
انواع نارسایی کلیه:
نارسایی حاد کلیه (AKI): کاهش ناگهانی عملکرد کلیه طی ساعت‌ها یا روزها. ممکن است با درمان علت، عملکرد کلیه تا حد زیادی یا کاملاً بهبود پیدا کند.
نارسایی مزمن کلیه (CKD): کاهش تدریجی و پایدار عملکرد کلیه که معمولاً طی ماه‌ها یا سال‌ها ایجاد می‌شود. بیماری مزمن کلیه در مراحل پیشرفته می‌تواند به نارسایی کلیه منجر شود.
مهم‌ترین علت
دیابت ، فشارخون بالا بیماری‌های مزمن کلیه گلومرولونفریت بیماری‌های خودایمنی عفونت‌های شدید کم‌آبی شدید یا خونریزی شدید انسداد مسیر ادرار، مانند سنگ یا بزرگی پروستات برخی داروها و مواد آسیب‌رسان به کلیه بیماری‌های ارثی مانند بیماری کلیه پلی‌کیستیک
علائم و نشانه‌ها
نارسایی کلیه در مراحل اولیه، به‌خصوص در نوع مزمن، ممکن است هیچ علامت مشخصی نداشته باشد. با پیشرفت بیماری ممکن است موارد زیر دیده شوند: خستگی و ضعف کاهش اشتها تهوع و استفراغ ورم پاها، مچ پا، دست‌ها یا اطراف چشم تغییر مقدار یا دفعات ادرار ادرار کف‌آلود به‌علت وجود پروتئین خارش پوست خشکی پوست گرفتگی عضلات سردرد و اختلال تمرکز اختلال خواب تنگی نفس، به‌ویژه در صورت تجمع مایع افزایش فشارخون بوی غیرطبیعی دهان یا طعم فلزی در دهان در مراحل پیشرفته
عوارض نارسایی کلیه
تجمع مایعات: می‌تواند باعث ورم و در موارد شدید تجمع مایع در ریه و تنگی نفس شود. اختلال پتاسیم: افزایش پتاسیم خون (هایپرکالمی) می‌تواند ریتم قلب را مختل کند و در موارد شدید خطرناک باشد. کم‌خونی: به‌دلیل کاهش تولید اریتروپویتین، ساخت گلبول قرمز کاهش یافته و فرد ممکن است دچار خستگی، ضعف و تنگی نفس شود. اختلال استخوان و مواد معدنی: اختلال در کلسیم، فسفر و ویتامین D می‌تواند باعث ضعف استخوان‌ها و افزایش خطر شکستگی شود. اسیدوز متابولیک: کلیه قادر به دفع کافی اسید نیست و اسیدیته خون افزایش می‌یابد. افزایش فشارخون و بیماری قلبی: اختلال عملکرد کلیه و تجمع مایعات می‌تواند خطر بیماری‌های قلبی و عروقی را افزایش دهد. اختلالات عصبی: در مراحل بسیار پیشرفته، تجمع مواد زائد می‌تواند باعث گیجی، کاهش سطح هوشیاری و اختلال عملکرد سیستم عصبی شود.
چگونه تشخیص داده می‌شود؟
پزشک معمولاً از ترکیبی از آزمایش‌ها و بررسی‌ها استفاده می‌کند: کراتینین خون eGFR برای برآورد عملکرد کلیه اوره خون (BUN) سدیم و پتاسیم بررسی کلسیم و فسفر آزمایش کامل ادرار بررسی آلبومین/پروتئین ادرار اندازه‌گیری فشارخون سونوگرافی کلیه و مجاری ادراری در صورت نیاز
درمان
درمان به علت و شدت بیماری بستگی دارد و ممکن است شامل موارد زیر باشد: کنترل دقیق فشارخون و دیابت درمان بیماری زمینه‌ای تنظیم مصرف نمک و مایعات طبق نظر پزشک اصلاح اختلالات پتاسیم، اسیدوز، کم‌خونی و مواد معدنی قطع یا تغییر داروهای آسیب‌رسان به کلیه، فقط با نظر پزشک درمان انسداد ادراری در صورت وجود در نارسایی پیشرفته: همودیالیز، دیالیز صفاقی یا پیوند کلیه
چه زمانی خطرناک است؟
کاهش شدید ادرار یا قطع ادرار، تنگی نفس شدید، درد قفسه سینه، گیجی یا کاهش سطح هوشیاری، ضعف شدید یا تپش قلب می‌تواند نشانه یک وضعیت جدی باشد و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد. خلاصه: نارسایی کلیه یعنی کاهش شدید توانایی کلیه در تصفیه خون و تنظیم آب و مواد معدنی بدن. دیابت و فشارخون بالا از مهم‌ترین عوامل بیماری مزمن کلیه هستند. تشخیص زودهنگام و درمان علت زمینه‌ای می‌تواند سرعت پیشرفت بیماری را کاهش دهد و از عوارض جدی جلوگیری کند.
برای اطلاعات بیشتر لطفا فایل PDF دانلود شود.