عفونت کلیه (پیلونفریت | Pyelonephritis): عفونت کلیه نوعی عفونت دستگاه ادراری است که معمولاً در اثر ورود باکتری‌ها به مجاری ادراری و حرکت آن‌ها از مثانه به سمت کلیه ایجاد می‌شود. این بیماری اگر به‌موقع درمان نشود، می‌تواند جدی شود و حتی باعث انتشار عفونت به خون شود.
علت عفونت کلیه چیست؟
شایع‌ترین عامل، باکتری‌ها هستند و در میان آن‌ها E. coli شایع‌ترین است. عفونت معمولاً به این شکل پیشرفت می‌کند: باکتری‌ها _ مجرای ادرار - مثانه - حالب - کلیه. در موارد نادر، عفونت ممکن است از طریق جریان خون به کلیه برسد.
چه عواملی خطر عفونت کلیه را افزایش می‌دهند؟
عفونت ادراری مکرر • جنس مؤنث • بارداری • سنگ کلیه • انسداد مسیر ادرار • بزرگی پروستات • تخلیه ناقص مثانه • استفاده از سوند ادراری • برخی ناهنجاری‌های دستگاه ادراری • دیابت • ضعف سیستم ایمنی
علائم و نشانه‌ها
علائم ممکن است ناگهانی شروع شوند و معمولاً شامل موارد زیر هستند: علائم عمومی • تب • لرز • ضعف و بی‌حالی • احساس ناخوشی عمومی علائم ادراری • سوزش هنگام ادرار • تکرر ادرار • احساس فوریت برای ادرار • ادرار کدر یا بدبو • گاهی وجود خون در ادرار علائم مربوط به کلیه • درد پهلو یا قسمت پشت، معمولاً در یک طرف • حساسیت و درد در ناحیه بالای کمر • تهوع و استفراغ در بعضی افراد، به‌خصوص سالمندان، ممکن است علائم معمول کمتر مشخص باشند و گیجی یا تغییر وضعیت ذهنی دیده شود.
تفاوت عفونت مثانه و عفونت کلیه
عفونت مثانه (سیستیت): بیشتر با سوزش، تکرر و فوریت ادرار همراه است. عفونت کلیه (پیلونفریت): علاوه بر علائم ادراری، معمولاً تب، لرز، درد پهلو و گاهی تهوع و استفراغ ایجاد می‌کند. بنابراین وجود تب و درد پهلو در فردی که علائم ادراری دارد، احتمال درگیری کلیه را بیشتر مطرح می‌کند.
تشخیص
پزشک با توجه به علائم، معاینه و آزمایش‌ها تشخیص را بررسی می‌کند. آزمایش ادرار: ممکن است افزایش گلبول‌های سفید، باکتری یا خون در ادرار دیده شود. کشت ادرار: برای شناسایی باکتری عامل عفونت و انتخاب آنتی‌بیوتیک مناسب بسیار مهم است. آزمایش خون: در عفونت‌های شدید ممکن است افزایش گلبول‌های سفید و نشانه‌های التهاب دیده شود. عملکرد کلیه نیز ممکن است بررسی شود. تصویربرداری: سونوگرافی یا CT در همه افراد لازم نیست، اما در صورت وجود سنگ، انسداد، عفونت شدید، عود مکرر یا پاسخ ندادن به درمان ممکن است انجام شود.
درمان
درمان اصلی عفونت باکتریایی کلیه، آنتی‌بیوتیک مناسب با تجویز پزشک است. انتخاب دارو به عواملی مانند: نوع باکتری • نتیجه کشت ادرار • شدت عفونت • مقاومت آنتی‌بیوتیکی منطقه • عملکرد کلیه • بارداری • بیماری‌های زمینه‌ای بستگی دارد. در کنار درمان اصلی، استراحت و مصرف مایعات مناسب می‌تواند کمک‌کننده باشد؛ البته در افرادی که نارسایی کلیه یا محدودیت مصرف مایعات دارند، میزان مایعات باید طبق نظر پزشک باشد.
چه زمانی بستری لازم می‌شود؟
در موارد شدید ممکن است بیمار به بستری و آنتی‌بیوتیک وریدی نیاز داشته باشد؛ برای مثال در صورت: بدحالی شدید • استفراغ و ناتوانی در مصرف دارو • افت فشارخون • سپسیس • انسداد دستگاه ادراری • برخی موارد بارداری • بیماری‌های زمینه‌ای مهم • عدم پاسخ مناسب به درمان خوراکی
عوارض احتمالی
اگر عفونت به‌درستی درمان نشود، ممکن است عوارض ایجاد کند: آبسه کلیه • آسیب به بافت کلیه • عفونت مکرر • عفونت شدید خون یا سپسیس • افت فشارخون و شوک در موارد بسیار شدید • در عفونت‌های مکرر یا شرایط خاص، آسیب مزمن کلیه وجود سنگ یا انسداد ادراری همراه با عفونت اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا ممکن است نیاز به رفع سریع انسداد داشته باشد.
آیا عفونت کلیه خطرناک است؟
بله، عفونت کلیه از عفونت ساده مثانه جدی‌تر است، اما در بسیاری از موارد اگر زود تشخیص داده شود و درمان مناسب دریافت شود، به‌خوبی درمان می‌شود. خطر اصلی زمانی است که عفونت شدید باشد، درمان به تأخیر بیفتد یا هم‌زمان انسداد ادراری وجود داشته باشد. ۱۰. پیشگیری برای کاهش خطر عفونت ادراری و کلیه: • مصرف مایعات کافی، متناسب با شرایط فرد • تخلیه منظم مثانه و پرهیز از نگه‌داشتن طولانی ادرار • رعایت بهداشت ناحیه تناسلی • درمان مناسب عفونت‌های ادراری • بررسی سنگ یا انسدادهای ادراری در افراد مستعد • کنترل دیابت
🚨 علائم هشدار
اگر فردی تب و لرز شدید، درد قابل‌توجه پهلو، استفراغ مکرر، کاهش سطح هوشیاری، افت فشارخون یا بدحالی شدید دارد، باید سریع ارزیابی پزشکی شود؛ زیرا عفونت کلیه می‌تواند به عفونت سیستمیک و سپسیس منجر شود.
برای اطلاعات بیشتر لطفا فایل PDF دانلود شود.